NSND Thu Hà từng là một trong những gương mặt được yêu mến nhất của điện ảnh Việt thập niên 1990. Trước khi trở thành “nữ hoàng ảnh lịch” và ghi dấu với nhiều vai diễn kinh điển, chị có tuổi thơ bình dị bên mẹ tại Tuyên Quang.
Trong ký ức của nhiều khán giả yêu điện ảnh Việt, NSND Thu Hà là biểu tượng nhan sắc khó quên của màn ảnh những năm 1990. Vẻ đẹp thanh thoát, đôi mắt sáng và phong thái dịu dàng giúp chị trở thành gương mặt quen thuộc không chỉ trên phim ảnh mà còn trên các bộ ảnh lịch một thời. Đặc biệt, vai diễn trong bộ phim Lá ngọc cành vàng đã góp phần đưa tên tuổi Thu Hà đến gần hơn với công chúng và trở thành dấu ấn bền lâu trong sự nghiệp.
Ít người biết rằng phía sau hình ảnh đài các trên màn ảnh là một tuổi thơ nhiều thiếu thốn. NSND Thu Hà sinh ra và lớn lên ở Tuyên Quang, cha qua đời khi chị mới 2 tuổi, để lại hai mẹ con nương tựa vào nhau. Mẹ chị công tác tại một trường dân tộc nội trú và có mảnh vườn chè nhỏ. Từ khi còn bé, Thu Hà đã quen với những việc nhà giản dị như hái chè, nấu cơm, phụ giúp mẹ trong cuộc sống thường ngày.
Bước ngoặt đến với Thu Hà khi chị 16 tuổi và được tuyển vào Đoàn Văn công Quân khu 2. Môi trường nghệ thuật quân đội đã giúp cô gái trẻ rèn luyện kỷ luật, học cách biểu diễn và dần xác định con đường gắn bó lâu dài với sân khấu, điện ảnh. Từ xuất phát điểm mộc mạc nơi miền núi, Thu Hà từng bước bước vào đời sống nghệ thuật chuyên nghiệp bằng sự chăm chỉ và duyên nghề.
Năm 1987, Thu Hà chạm ngõ điện ảnh với bộ phim Hoàng Hoa Thám – Thủ lĩnh áo nâu. Sau đó, vai quận chúa Quỳnh Hoa trong Đêm hội Long Trì giúp nhan sắc và khí chất của chị được chú ý rộng rãi. Gương mặt thanh tú, ánh nhìn giàu cảm xúc cùng vẻ sang trọng tự nhiên khiến Thu Hà đặc biệt phù hợp với những nhân vật quyền quý, từ đó tạo nên dấu ấn riêng giữa dàn mỹ nhân màn ảnh Việt cùng thời.
Khi thời kỳ hoàng kim của điện ảnh thập niên 1990 lắng xuống, NSND Thu Hà vẫn bền bỉ theo nghề, tiếp tục hoạt động ở sân khấu và phim truyền hình. Những năm gần đây, chị gây chú ý trở lại với khán giả trẻ qua Hướng dương ngược nắng và Trạm cứu hộ trái tim. Trong đó, vai bà Bạch Cúc ở Hướng dương ngược nắng cho thấy một Thu Hà khác: sắc sảo, bản lĩnh và giàu chiều sâu diễn xuất.
Với những đóng góp cho nghệ thuật, Thu Hà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2016 và Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 2020. Sau nhiều thập kỷ làm nghề, chị vẫn được xem là một trong những gương mặt tiêu biểu của màn ảnh Việt, vừa ghi dấu bởi nhan sắc, vừa được nhớ đến qua các vai diễn có sức sống lâu bền. Ở tuổi U60, mỗi lần xuất hiện hay chia sẻ khoảnh khắc đời thường, NSND Thu Hà vẫn nhận nhiều lời khen nhờ vẻ đẹp nền nã, đằm thắm.
